Rawatan keratin dan protein: adakah ia membantu rambut nipis?

"Keratin" ialah antara perkataan yang paling kerap digunakan dalam pemasaran produk rambut. Ia tertera pada syampu, perapi, masker, semburan tanpa bilas dan, paling ketara, pada perkhidmatan pelicinan di salun yang dijual sebagai "rawatan keratin" atau rawatan "Brazilian". Rawatan protein dan masker protein pula sering disyorkan untuk rambut yang terasa lemah atau mudah patah. Bagi orang yang rambutnya semakin nipis, soalannya mudah: bolehkah keratin atau protein yang disapu pada rambut memperbaiki rambut nipis? Panduan ini menerangkan apa yang dilakukan oleh produk keratin dan protein, apa yang tidak dapat dilakukannya, dan isu keselamatan bagi sesetengah rawatan pelicinan di salun, termasuk formaldehid dan risiko buah pinggang daripada asid glioksilik yang dikenal pasti baru-baru ini.

(Ini maklumat umum, bukan nasihat perubatan peribadi.)

Short answer

Rambut terdiri terutamanya daripada protein keratin ¹, jadi produk keratin dan protein bertindak pada batang rambut, iaitu bahagian rambut di atas kulit. Kajian makmal menunjukkan hidrolisat protein boleh melekat pada gentian rambut dan meningkatkan kelembapan, kilauan dan kelembutan ¹. Ini boleh menjadikan rambut rosak kelihatan dan terasa lebih baik, dan mungkin mengurangkan rambut patah. Namun ia tidak mengubah folikel rambut, jadi ia tidak merawat penipisan akibat keguguran rambut berpola, keguguran rambut menyeluruh atau penyakit kulit kepala. Rawatan pelicinan di salun mempunyai risiko sebenar. Banyak produk mengandungi bahan berkaitan formaldehid yang membebaskan gas formaldehid apabila dipanaskan ². Produk yang mengandungi asid glioksilik pula dikaitkan dengan kecederaan buah pinggang akut ³. Rawatan keratin Brazil juga dikaitkan dengan reaksi bersisik pada kulit kepala disertai keguguran rambut yang meningkat ⁴. Jika rambut anda semakin nipis, kenal pasti puncanya dahulu.

Apa itu keratin, dan mengapa produk rambut menggunakannya

Keratin ialah protein struktur utama rambut, bersama sedikit lipid ¹. Setiap helai rambut mempunyai lapisan luar sel bertindih yang dipanggil kutikel, yang melindungi korteks di dalamnya. Mencuci, menyikat, cahaya matahari, penggayaan haba, pewarnaan dan pelurusan kimia boleh mengangkat dan menghakis kutikel serta melemahkan gentian rambut. Satu ulasan tentang kosmetik rambut menyatakan bahawa syampu, pewarna dan produk pelurus boleh mengubah struktur gentian rambut, membuang lipid dan menanggalkan protein ⁵.

Produk protein bertujuan menampal sebahagian kerosakan itu di permukaan. Ia tidak menambah keratin hidup pada rambut. Rambut di atas kulit kepala tidak hidup dan tidak boleh membina semula dirinya. Apa yang produk boleh lakukan ialah menyalut dan mengisi sebahagian gentian supaya rambut terasa lebih licin dan lebih utuh.

Tiga perkara yang sangat berbeza tetapi dijual sebagai "keratin"

1. Syampu, perapi dan masker protein

Produk ini mengandungi protein terhidrolisis, iaitu protein yang dipecahkan kepada serpihan lebih kecil. Ia mungkin berasal daripada keratin (daripada bulu biri-biri, bulu ayam atau tanduk), gandum, sutera, beras, soya atau susu. Dalam satu kajian makmal, syampu lembut dan perapi bilas yang mengandungi peptida keratin disapu pada gentian rambut. Kelembapan meningkat, lebih-lebih lagi dengan haba, dan mikroskop elektron menunjukkan mendapan pada sambungan sel kutikel, yang mungkin membantu menutup kutikel serta meningkatkan kilauan dan kelembutan ¹.

Ini ialah kajian makmal pada gentian rambut, bukan ujian klinikal pada orang yang rambutnya nipis. Ia menyokong idea bahawa produk protein boleh memperbaiki rasa dan rupa rambut yang rosak. Ia tidak menyatakan apa-apa tentang pertumbuhan rambut.

2. Rawatan pelicinan keratin di salun

Inilah perkhidmatan "rawatan keratin", "keratin blowout" atau "Brazilian" yang ditawarkan oleh banyak salun. Larutan pelicin disapu pada rambut, kemudian haba, biasanya daripada seterika rambut, digunakan untuk mengunci larutan itu. Hasilnya rambut lebih licin dan kurang mengembang selama beberapa minggu hingga beberapa bulan.

Walaupun namanya begitu, bukan keratin yang melakukan kebanyakan kerja melicinkan. Pentadbiran Makanan dan Ubat Amerika Syarikat (FDA) menjelaskan bahawa produk pelicin rambut sering mengandungi formaldehid, juga dikenali sebagai formalin atau metilena glikol, dan apabila larutan dipanaskan, formaldehid dibebaskan ke udara sebagai gas ². Produk yang dipasarkan sebagai "bebas formaldehid" mungkin menggunakan bahan kimia lain, termasuk asid glioksilik ⁶.

3. Rebonding, relaxer dan pelurusan Jepun

Pelurusan Jepun, rebonding dan relaxer pula berbeza lagi. Ia memecahkan dan membentuk semula ikatan kimia dalam rambut untuk mengubah bentuknya. Rawatan ini biasa di Malaysia dan mempunyai risiko tersendiri, iaitu rambut patah dan kecederaan kulit kepala. Lihat Rambut gugur selepas rebonding: patah atau gugur sebenar? dan Pelurusan kimia dan kulit kepala: apa yang dilaporkan kajian.

Bolehkah rawatan keratin atau protein membantu rambut nipis?

Ia bergantung pada maksud "nipis".

Jika rambut patah. Rambut yang patah di sepanjang batangnya, bercabang di hujung atau terasa kasar selepas pelunturan atau penggayaan haba boleh kelihatan lebih nipis kerana hujungnya tidak sekata dan jarang. Produk protein dan perapi mungkin membantu rambut seperti ini kelihatan lebih licin dan lebih tahan patah semasa disikat. Mengurangkan tabiat yang merosakkan lebih penting. Lihat Rambut patah atau gugur: cara membezakan.

Jika rambut gugur dari akar, atau kulit kepala semakin kelihatan. Ini masalah folikel: keguguran rambut berpola, telogen effluvium, alopesia areata, penyakit kulit kepala atau punca perubatan lain. Produk pada batang rambut tidak mengubah apa yang berlaku dalam folikel. Rawatan keratin tidak merawat keadaan ini.

Rupa rambut yang dilicinkan. Rawatan pelicinan menjadikan rambut lebih licin dan lebih leper. Bagi sesetengah orang yang rambutnya halus atau nipis, rambut yang leper boleh menjadikan kulit kepala lebih ketara, jadi hasilnya mungkin kelihatan lebih nipis, bukan lebih tebal. Ada juga yang suka kerana rambut yang licin kurang kusut. Ini pertukaran kosmetik yang wajar dibincangkan dengan pendandan rambut.

Satu kajian terhadap 94 wanita muda di India mendapati mereka yang mengeringkan rambut dengan pengering, meluruskan, menyeterika atau mengerinting rambut dalam enam bulan sebelumnya jauh lebih berkemungkinan menunjukkan perubahan mikroskopik pada batang rambut berbanding wanita yang tidak berbuat demikian, walaupun ketumpatan rambut dan indeks rambut patah tidak berbeza dengan ketara ⁷. Rambut mungkin kelihatan baik dengan mata kasar sedangkan gentiannya sudah rosak.

Keselamatan: apa yang perlu diketahui sebelum rawatan pelicinan di salun

Formaldehid

FDA menyifatkan formaldehid sebagai gas tidak berwarna dan berbau kuat yang membahayakan kesihatan apabila disedut atau apabila terkena mata atau kulit. Memetik Institut Kanser Kebangsaan Amerika Syarikat, FDA menyatakan bahawa pada paras udara melebihi 0.1 ppm, sesetengah orang mungkin mengalami mata berair, rasa terbakar pada mata, hidung dan tekak, batuk, bunyi berdehit, loya dan kerengsaan kulit. Ada orang yang sangat sensitif, manakala yang lain tidak bertindak balas terhadap pendedahan yang sama. Sentuhan berulang dengan bahan berkaitan formaldehid boleh menyebabkan pemekaan kulit atau dermatitis alahan. Formaldehid telah diklasifikasikan sebagai karsinogen manusia oleh Agensi Antarabangsa bagi Penyelidikan Kanser kerana pendedahan tinggi atau berpanjangan dikaitkan dengan jenis kanser tertentu. Jika salun tidak mempunyai pengudaraan yang baik, pekerja dan pelanggan sama-sama berisiko menyedut gas yang dibebaskan. FDA menasihati pengguna supaya mencari formaldehid, formalin atau metilena glikol pada label dan bertanya kepada salun sama ada produk mengandunginya ². Pekerja salun terdedah berulang kali, dan ini wajar diambil kira jika anda bekerja di salun.

Asid glioksilik dan buah pinggang

Asid glioksilik digunakan dalam sesetengah produk pelurus "bebas formaldehid". Pada 2024, doktor di Perancis melaporkan dalam New England Journal of Medicine tentang kecederaan buah pinggang yang dikaitkan dengan produk pelurus rambut yang mengandungi asid glioksilik ⁶. Satu kertas susulan menggambarkan seorang pesakit yang mengalami tiga episod berasingan kecederaan buah pinggang akut, setiap kali selepas rawatan pelurus rambut "Brazilian" dengan krim asid glioksilik. Pada tikus, produk pelurus itu dan krim asid glioksilik yang disapu pada kulit telah diserap, meningkatkan oksalat dalam air kencing dengan ketara, dan menyebabkan mendapan kalsium oksalat dalam buah pinggang. Penulis menyimpulkan bahawa produk kosmetik yang mengandungi asid glioksilik boleh menyebabkan kecederaan buah pinggang akut dan patut dihentikan ³.

Jika anda mengalami loya, muntah, sakit belakang atau pinggang, atau kurang kencing dalam beberapa hari selepas rawatan pelurus, dapatkan rawatan perubatan dan beritahu doktor tentang rawatan itu.

Reaksi kulit kepala dan keguguran

Satu kajian dari Mexico terhadap 43 orang, hampir semuanya wanita, yang mengalami kemerahan dan sisik pada kulit kepala selepas rawatan keratin Brazil mendapati ujian tarikan rambut positif pada 86% pesakit, bermakna rambut mudah tercabut. Penemuan dermoskopi yang paling kerap ialah sisik di sekeliling folikel dan tompok merah. Secara purata pesakit telah menjalani kira-kira dua rawatan, dan reaksi muncul kira-kira setahun kemudian, walaupun tempohnya sangat berbeza-beza dan berkaitan dengan bilangan rawatan. Penulis berpendapat reaksi ini mungkin kurang didiagnosis ⁴.

Satu ulasan sistematik tentang pelurus kimia mendapati dalam sesetengah kajian, produk ini dikaitkan dengan ekzema, sisik, sakit, luka terbakar dan keradangan kulit kepala, serta keguguran rambut, kerosakan batang rambut dan perubahan warna rambut. Kesan jangka panjangnya masih tidak diketahui ⁸.

Kehamilan dan kulit kepala sensitif

Satu ulasan kosmetik rambut menyatakan bahawa prosedur pewarnaan dan pelurusan mempunyai kesan sampingan dan kebimbangan kesihatan, terutamanya bagi wanita hamil dan orang yang rambut serta kulit kepalanya sensitif ⁵. Jika anda hamil, pertimbangkan untuk menangguhkan pelicinan kimia dan tanya doktor anda.

Menggunakan produk protein dengan bijak

• Padankan produk dengan masalah. Masker protein adalah untuk rambut yang rosak dan patah, bukan untuk rambut yang gugur dari akar.
• Gunakan perapi secara berkala. Perapi direka untuk mengurangkan geseran dan kekusutan antara helaian rambut ⁹.
• Kurangkan punca kerosakan. Mengurangkan kekerapan pelunturan, menggunakan suhu yang lebih rendah dan menyikat dengan lembut biasanya lebih penting daripada mana-mana satu produk. Lihat Penggayaan haba dan kerosakan rambut: tabiat yang lebih selamat.
• Berhati-hati dengan dakwaan "membaiki". Produk boleh menjadikan rambut kelihatan dan terasa lebih baik, tetapi rambut yang rosak hanya benar-benar diganti apabila rambut baharu tumbuh dan hujung lama dipotong.
• Perhatikan reaksi kulit kepala. Hentikan apa-apa produk yang menyebabkan kulit kepala gatal, merah atau pedih.
• Simpan rekod. Catat tarikh rawatan salun, nama produk dan apa-apa reaksi selepasnya, supaya doktor atau pendandan rambut dapat melihat corak jika masalah berulang. Gambar kulit kepala pada cahaya yang sama setiap bulan juga berguna.

Soalan untuk ditanya sebelum rawatan pelicinan di salun

• Adakah produk ini mengandungi formaldehid, formalin, metilena glikol atau asid glioksilik?
• Bolehkah saya melihat senarai bahan atau helaian data keselamatan?
• Bagaimanakah pengudaraan bilik ini?
• Berapa banyak haba akan digunakan, dan berapa kerap rawatan perlu diulang?
• Apa yang patut saya lakukan jika kulit kepala menjadi merah, gatal atau pedih selepas itu?

Jika jawapannya kabur, anda boleh menolak rawatan itu.

Bila perlu berjumpa doktor

Berjumpa doktor jika:

• rambut gugur dari akar lebih banyak daripada biasa, atau secara bertompok
• belahan rambut semakin lebar atau kulit kepala semakin kelihatan
• kulit kepala merah, bersisik, rasa terbakar atau sakit selepas rawatan rambut
• anda berasa tidak sihat selepas rawatan pelurus, terutamanya dengan loya, muntah, sakit belakang atau kurang kencing
• anda tidak pasti sama ada rambut anda patah atau benar-benar gugur

Kehidupan di Malaysia

Perkhidmatan pelicinan, rebonding dan keratin mudah didapati di salun di Malaysia, dan cuaca lembap menjadikan rambut mengembang sebagai sebab biasa orang memilihnya. Rawatan dan produk berbeza-beza, dan label atau senarai bahan tidak selalu mudah dilihat di salun. Tanya sebelum rawatan bermula, dan elakkan rawatan berulang dalam jarak masa yang dekat. Produk kosmetik yang dijual di Malaysia mesti dinotifikasi kepada Bahagian Regulatori Farmasi Negara (NPRA) ¹⁰, tetapi notifikasi bukan kelulusan bahawa produk itu merawat keguguran rambut. Jika anda memakai tudung, biarkan rambut yang dirawat kering sepenuhnya sebelum menutupnya. Untuk rutin yang lembut, lihat Rutin penjagaan rambut yang lembut ketika rambut gugur dan Cara membuat rambut nipis nampak lebih tebal. Jika anda membeli produk di farmasi, lihat Ubat rambut gugur di farmasi: apa yang perlu ditanya. Jika anda berjumpa doktor, pilih pengamal berdaftar; anda boleh menyemak pendaftaran dengan Majlis Perubatan Malaysia ¹¹. Untuk gambaran keseluruhan pilihan rawatan, lihat Rawatan rambut gugur di Malaysia: panduan ringkas pilihan anda.

Kesimpulan

Produk keratin dan protein bertindak pada batang rambut. Ia boleh menjadikan rambut rosak lebih licin, berkilat dan mungkin kurang mudah patah, yang membantu jika "nipis" anda sebenarnya rambut patah. Ia tidak merawat keguguran rambut dari folikel. Rawatan pelicinan di salun ialah perkara berasingan: banyak produk membebaskan formaldehid apabila dipanaskan, produk asid glioksilik dikaitkan dengan kecederaan buah pinggang akut, dan rawatan keratin Brazil dikaitkan dengan reaksi kulit kepala bersisik disertai keguguran. Jika rambut semakin nipis, periksa puncanya, dan anggap pelicinan sebagai pilihan kosmetik yang mempunyai risiko yang diketahui.

Soalan lazim

Adakah rawatan keratin membantu rambut nipis?

Ia boleh menjadikan rambut rosak lebih licin dan mungkin mengurangkan rambut patah, tetapi ia bertindak pada batang rambut dan tidak merawat keguguran rambut dari folikel, seperti keguguran berpola atau keguguran menyeluruh.

Apa sebenarnya kesan masker protein?

Protein terhidrolisis boleh melekat pada gentian rambut dan meningkatkan kelembapan, kilauan dan kelembutan. Buktinya kebanyakan daripada kajian makmal pada gentian rambut.

Adakah rawatan keratin di salun sama dengan syampu keratin?

Tidak. Rawatan pelicinan di salun menggunakan larutan kimia yang dikunci dengan haba, dan banyak mengandungi bahan berkaitan formaldehid. Syampu keratin ialah produk perapi yang dibilas.

Mengapa formaldehid membimbangkan dalam rawatan pelicinan?

Apabila larutan dipanaskan, formaldehid dibebaskan sebagai gas yang boleh merengsakan mata, hidung, tekak dan kulit. Ia diklasifikasikan sebagai karsinogen manusia, dan sentuhan berulang boleh menyebabkan pemekaan kulit.

Adakah rawatan bebas formaldehid selamat?

Tidak semestinya. Sesetengahnya menggunakan asid glioksilik, yang dikaitkan dengan kecederaan buah pinggang akut selepas rawatan pelurus rambut. Tanya apa kandungan produk.

Bolehkah rawatan keratin Brazil menyebabkan rambut gugur?

Satu kajian terhadap 43 pesakit dengan reaksi kulit kepala bersisik selepas rawatan keratin Brazil mendapati ujian tarikan rambut positif pada 86%. Pelurus kimia juga dikaitkan dengan luka terbakar kulit kepala dan keguguran rambut.

Bolehkah pelicinan menjadikan rambut nipis kelihatan lebih nipis?

Boleh bagi sesetengah orang, kerana rambut yang lebih leper dan licin mungkin menampakkan lebih banyak kulit kepala. Bincangkan pertukaran ini dengan pendandan rambut.

Bila perlu berjumpa doktor?

Berjumpa doktor jika rambut gugur dari akar, belahan semakin lebar, kulit kepala merah atau sakit selepas rawatan, atau anda berasa tidak sihat dengan loya, muntah, sakit belakang atau kurang kencing selepas rawatan pelurus.

Kandungan untuk tujuan pendidikan. Bukan nasihat perubatan.